යුක්තියේ ඉතිහාසයේ සිදුවූ විනිශ්චය දෝෂ 20ක්: අසාධාරණ දඬුවම් සහ ලෝකය කම්පා කළ තීන්දු
යුක්තිය යනු ශිෂ්ටාචාරයේ කුළුණයි, නමුත් එහි ඉතිහාසය පක්ෂග්රාහීත්වය, ව්යාජ සාක්ෂි හෝ දේශපාලන පීඩනය මගින් බලපෑ තීන්දු වලින් අපකීර්තියට පත්ව ඇත. මෙම දෝෂ බොහොමයක් අහිංසක මිනිසුන් මරණයට පත් කිරීමට සහ සත්යය සොයා ගැනීමෙන් පසු ජාතික නීති වෙනස් කිරීමට හේතු විය. ලෝක ඉතිහාසයේ සිදුවූ විශාලතම විනිශ්චය දෝෂ 20 මෙන්න.
1. ඩ්රේෆස් සිද්ධිය (ප්රංශය, 1894)
ව්යාජ ලේඛන මත පදනම්ව යුදෙව් කපිතාන් ඇල්ෆ්රඩ් ඩ්රේෆස්ට ද්රෝහීත්වය සම්බන්ධයෙන් ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඬුවම් නියම වූ අතර එය ප්රංශය බෙදී යාමට හේතු විය. ඔහුට නැවත නිදහස ලැබුණේ 1906 දී ය. දෝෂය: ආයතනික යුදෙව් විරෝධය සහ පැහැදිලි සාක්ෂි හමුවේ හමුදාව වැරැද්ද පිළිගැනීම ප්රතික්ෂේප කිරීම.
2. සේලම් මායාකාරියන්ගේ නඩු විභාගය (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1692)
"අවතාර සාක්ෂි" සහ ආගමික උන්මාදය මත පදනම්ව පුද්ගලයන් 20 දෙනෙකු මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලදී. දෝෂය: නීතිමය සාක්ෂි ලෙස මිථ්යා විශ්වාස පිළිගැනීම සහ සදාචාරාත්මක භීතියක වාතාවරණයක් තුළ නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ උපකල්පනයක් නොමැති වීම.
3. සකෝ සහ වැන්සෙට්ටි (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1927)
ඉතාලි අරාජිකවාදීන් දෙදෙනෙකු ඝාතනයක් සම්බන්ධයෙන් මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලදී, නමුත් බැලිස්ටික් සාක්ෂි නිගමනයකට එළඹීමට නොහැකි වූ අතර ආරක්ෂක සාක්ෂිකරුවන් නොසලකා හරින ලදී. දෝෂය: සංක්රමණ විරෝධී හැඟීම් සහ "රතු භීතිය" මධ්යයේ යුක්තිය දේශපාලනීකරණය කිරීම.
4. තිමෝති එවන්ස් නඩුව (මහා බ්රිතාන්යය, 1950)
තිමෝති එවන්ස් තම දියණිය ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් එල්ලා මරන ලදී. වසර තුනකට පසු, ඔහුගේ අසල්වැසියා වූ ජෝන් ක්රිස්ටි මෙම අපරාධය සිදු කළ අනුක්රමික ඝාතකයෙකු බව සොයා ගන්නා ලදී. දෝෂය: ආතතිය යටතේ ලබාගත් පාපොච්චාරණයක් මත පදනම් වූ දඬුවම සහ සැබවින්ම ඝාතකයා වූ ප්රධාන සාක්ෂිකරු ආරක්ෂා කිරීම.
5. ජෝර්ජ් ස්ටිනී ජූනියර් (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1944)
වයස අවුරුදු 14 දී, භෞතික සාක්ෂි නොමැතිව පැය 2ක නඩු විභාගයකින් පසු 20 වැනි සියවසේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මරණ දණ්ඩනයට ලක් වූ ලාබාලතම පුද්ගලයා ඔහු විය. 2014 දී මරණින් පසු ඔහු නිදොස් කොට නිදහස් කරන ලදී. දෝෂය: පද්ධතිමය වර්ගවාදය, සැබෑ ආරක්ෂාවක් නොමැති වීම සහ නොපවතින පාපොච්චාරණයක් මත පදනම්ව බාලවයස්කරුවෙකුට දඬුවම් කිරීම.
6. ගිල්ඩ්ෆෝර්ඩ්හි සිව්දෙනා (මහා බ්රිතාන්යය, 1974)
පොලිසිය විසින් ව්යාජ ලෙස සකස් කරන ලද පාපොච්චාරණ මත පදනම්ව තරුණයන් හතර දෙනෙකු IRA බෝම්බ ප්රහාර සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවන් කරන ලදී. ඔවුන් වසර 15ක් සිරගතව සිටියහ. දෝෂය: ඔවුන් නිදොස් කරන සාක්ෂි යටපත් කිරීම සහ මහජන මතය සන්සුන් කිරීම සඳහා සාක්ෂි නිර්මාණය කිරීම.
7. සොක්රටීස්ගේ නඩු විභාගය (පුරාණ ග්රීසිය, ක්රි.පූ. 399)
"තරුණ පරම්පරාව දූෂණය කිරීම" සහ අභක්තිකත්වය සම්බන්ධයෙන් දාර්ශනිකයාට මරණ දණ්ඩනය නියම වූයේ සමීප ප්රජාතන්ත්රවාදී ඡන්දයකිනි. දෝෂය: ඇතීනියානු ප්රජාතන්ත්රවාදයේ අපහසු විචාරකයෙකු ඉවත් කිරීම සඳහා නීති පද්ධතිය භාවිතා කිරීම (දේශපාලන ක්රියාවලිය).
8. ජීන් කැලස් සිද්ධිය (ප්රංශය, 1762)
කතෝලික ආගමට හැරවීම වැළැක්වීම සඳහා තම පුතා ඝාතනය කළ බවට චෝදනා කරමින් රෙපරමාදු වෙළෙන්දෙකුට වධ හිංසා පමුණුවා මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලදී. වෝල්ටෙයාර් පසුව ඔහුගේ නිර්දෝෂීභාවය ඔප්පු කළේය. දෝෂය: විනිසුරුවන්ගේ විනිශ්චය අඳුරු කළ ආගමික උන්මාදය.
9. "අන්කා නඩුව" (රුමේනියාව, 70 දශකය)
ටැක්සි රියදුරෙකු වූ ජෝර්ජ් සැමොයිලෙස්කු, වෙනත් අයෙකු විසින් සිදු කරන ලද අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් වරදකරු කරන ලද අතර, එය පිළිගැනීම සඳහා පොලිසිය විසින් වධ හිංසා පමුණුවන ලදී. සැබෑ අපරාධකරු වසර ගණනාවකට පසුව අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී. දෝෂය: ඕනෑම වියදමකින් නඩුව "විසඳීමට" දේශපාලන පීඩනය සහ පරීක්ෂණ ක්රමයක් ලෙස වධහිංසා පැමිණවීම.
10. රූබින් "හරිකේන්" කාටර් (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1967)
වර්ගවාදයේ සහ බොරු සාක්ෂිකරුවන්ගේ ගොදුරක් වූ මෙම බොක්සිං ක්රීඩකයා තමා නොකළ ත්රිත්ව ඝාතනයක් සම්බන්ධයෙන් වසර 19ක් සිරගතව සිටියේය. දෝෂය: නඩු පවරන්නන් විසින් නිදොස් කරන තොරතුරු රඳවා තබා ගැනීම සහ වාර්ගික පැතිකඩ නිර්මාණය කිරීම.
11. ඉවාඕ හකමාඩා නඩුව (ජපානය, 1968-2024)
හිටපු බොක්සිං ක්රීඩකයෙකු වූ ඔහු, DNA සාක්ෂි මත පදනම්ව නැවත නඩු විභාගයකින් පසු නිදොස් කොට නිදහස් කිරීමට පෙර, සිව් ගුණයක ඝාතනයක් සම්බන්ධයෙන් වසර 46ක් මරණ දණ්ඩනයට නියමව සිටියේය (ලෝක වාර්තාවක්). දෝෂය: පොලිසිය විසින් සාක්ෂි නිර්මාණය කිරීම (ලේ තැවරුණු ඇඳුම්) සහ දැඩි නීති පද්ධතිය.
12. ඩෙරෙක් බෙන්ට්ලි (මහා බ්රිතාන්යය, 1953)
ඉගෙනීමේ අපහසුතා ඇති තරුණයෙකුට, ඔහුගේ බාලවයස්කාර සහකරු විසින් සිදු කරන ලද පොලිස් නිලධාරියෙකු ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් "Let him have it" යන ප්රකාශයේ අර්ථ නිරූපණය හේතුවෙන් එල්ලා මරන ලදී. දෝෂය: අඩු මානසික හැකියාව නොසලකා "පොදු වගකීම" පිළිබඳ නීතිය දැඩි ලෙස යෙදීම.
13. ගැලීලියෝ ගැලීලිගේ නඩු විභාගය (ඉතාලිය, 1633)
පෘථිවිය සූර්යයා වටා භ්රමණය වන බවට තර්ක කිරීමේ මිථ්යාදෘෂ්ටිය සම්බන්ධයෙන් විද්යාඥයාට ජීවිතාන්තය දක්වා නිවාස අඩස්සියේ තැබීමට විමර්ශන අධිකරණය නියම කළේය. දෝෂය: ආගමික මූලධර්මවල දෘෂ්ටිකෝණයෙන් විද්යාත්මක සත්යය විනිශ්චය කිරීම.
14. කැමරන් ටොඩ් විලින්හැම් (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 2004)
ඔහුගේ නිවස ගිනි තැබීම සහ ඔහුගේ දරුවන් ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලදී, පසුව "ව්යාජ විද්යාව" බවට ඔප්පු වූ විශේෂඥ වාර්තා මත පදනම්ව. දෝෂය: ගිනි තැබීම් පිළිබඳ අධිකරණ වෛද්ය විශේෂඥ වාර්තාවල විද්යාත්මක ප්රමිතීන් නොමැති වීම.
15. නී ෂුබින් නඩුව (චීනය, 1995)
වයස අවුරුදු 21 දී ස්ත්රී දූෂණයක් සහ ඝාතනයක් සම්බන්ධයෙන් මරණ දණ්ඩනයට ලක් කරන ලදී. සැබෑ වැරදිකරු වසර 10කට පසුව පාපොච්චාරණය කළ නමුත් යුක්තිය මෙම දෝෂය පිළිගත්තේ 2016 දී ය. දෝෂය: අධිකරණ ක්රියාවලියේ අධික වේගය සහ ඒකාධිපති නීති පද්ධතියේ විනිවිදභාවය නොමැති වීම.
16. ස්ටෙෆාන් කිස්කෝ (මහා බ්රිතාන්යය, 1976)
ඔහුට වසර 16ක් සිර දඬුවම් නියම වූයේ කුඩා දැරියක ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වන අතර, ජීව විද්යාත්මක සාක්ෂි වලින් ඔප්පු වූයේ ඔහු අපරාධකරු විය නොහැකි බවයි (හයිපොගොනඩිස්ම්). දෝෂය: ආරක්ෂක අංශය සහ පැමිණිල්ල විසින් වෛද්ය පරීක්ෂණ ප්රතිඵල හිතාමතාම සැඟවීම.
17. රොසෙන්බර්ග් සිද්ධිය (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1953)
සෝවියට් සංගමයට පක්ෂව ඔත්තු බැලීම සම්බන්ධයෙන් රොසෙන්බර්ග් යුවළට මරණ දණ්ඩනය නියම විය. ජුලියස් බොහෝ විට වැරදිකරු වුවද, ඔහුගේ බිරිඳ වන එතල්ට දඬුවම් කිරීම සහ මරණ දණ්ඩනය නියම කිරීම ඇගේ සහෝදරයාගේ බොරු සාක්ෂි මත පදනම් විය. දෝෂය: මරණ දණ්ඩනය සාකච්ඡා කිරීමේ ලීවරයක් සහ චිත්තවේගීය පීඩනයක් ලෙස භාවිතා කිරීම.
18. බර්මින්හැම් සික්ස් නඩුව (මහා බ්රිතාන්යය, 1975)
පබ් බෝම්බ ප්රහාර සම්බන්ධයෙන් පිරිමින් හය දෙනෙකුට ජීවිතාන්තය දක්වා සිර දඬුවම් නියම වූයේ, සබන් හෝ ක්රීඩා කාඩ්පත් සඳහා ද ධනාත්මක බව ඔප්පු වූ අධිකරණ වෛද්ය පරීක්ෂණ (ග්රීස්) මත පදනම්වය. දෝෂය: ආරම්භක සහ වලංගු නොවන අධිකරණ වෛද්ය විද්යාව කෙරෙහි අන්ධ විශ්වාසය.
19. සැලි ක්ලාක් (මහා බ්රිතාන්යය, 1999)
විශේෂඥයෙකුගේ වැරදි සංඛ්යාලේඛන ("මිලියන 73 කට 1") මත පදනම්ව, ඇගේ දරුවන් දෙදෙනා ඝාතනය කිරීම (හදිසි මරණ) සම්බන්ධයෙන් නීතිඥවරියකට දඬුවම් නියම විය. දෝෂය: "නඩු පවරන්නාගේ දෝෂය" – අධිකරණයේ සංඛ්යානමය සම්භාවිතාවන් වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කිරීම.
20. සෙන්ට්රල් පාර්ක් ෆයිව් (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, 1990)
මෙය සංකේතාත්මක නඩුවක් වන අතර, අධිකරණ පද්ධතිය විසින් බාලවයස්කරුවන් 5 දෙනෙකුගේ ව්යාජ පාපොච්චාරණ වලංගු කරන ලද අතර, ලිපිගොනුවේ ඇති ප්රධාන නොගැලපීම් නොසලකා හරින ලදී. දෝෂය: දැවැන්ත මාධ්ය පීඩනයෙන් ඔබ්බට සත්යය හඳුනා ගැනීමට විනිසුරුවන් සහ ජූරි සභාව අසමත් වීම.