တရားစီရင်ရေးသမိုင်းမှ ထိပ်တန်း တရားစီရင်ရေးအမှား ၂၀- မတရားစီရင်မှုများနှင့် ကမ္ဘာကိုလှုပ်ခတ်စေခဲ့သော စီရင်ချက်များ
တရားစီရင်ရေးသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိကမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏သမိုင်းကြောင်းသည် ဘက်လိုက်မှု၊ မှားယွင်းသော သက်သေအထောက်အထားများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဖိအားများကြောင့် လွှမ်းမိုးထားသော စီရင်ချက်များဖြင့် ညစ်နွမ်းနေပါသည်။ ဤအမှားများစွာသည် အပြစ်မဲ့သူများကို ကွပ်မျက်ခြင်းနှင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် နိုင်ငံတော်ဥပဒေများကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံး တရားစီရင်ရေးအမှား ၂၀ ဖြစ်ပါသည်။
1. Dreyfus အမှု (ပြင်သစ်၊ ၁၈၉၄)
ဂျူးလူမျိုး ဗိုလ်ကြီး Alfred Dreyfus သည် အတုအယောင် စာရွက်စာတမ်းများအပေါ် အခြေခံ၍ သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ပြင်သစ်ကို နှစ်ခြမ်းကွဲစေခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင်မှ ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ အမှား- အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အာရုံခံစားမှုနှင့် ရှင်းလင်းသော သက်သေအထောက်အထားများရှိသော်လည်း စစ်တပ်က အမှားကို ဝန်ခံရန် ငြင်းဆန်ခြင်း။
2. Salem စုန်းမ စီရင်ခန်း (အမေရိကန်၊ ၁၆၉၂)
လူ ၂၀ ကို "ဝိညာဉ်သက်သေများ" နှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ အမှား- အယူသီးမှုကို တရားဥပဒေဆိုင်ရာ သက်သေအဖြစ် လက်ခံခြင်းနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ထိတ်လန့်မှုပတ်ဝန်းကျင်တွင် အပြစ်ကင်းသည်ဟု ယူဆပိုင်ခွင့်မရှိခြင်း။
3. Sacco နှင့် Vanzetti (အမေရိကန်၊ ၁၉၂၇)
အီတလီ အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးသမား နှစ်ဦးကို လူသတ်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ မပြည့်စုံဘဲ ခုခံကာကွယ်သည့် သက်သေများကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည်။ အမှား- ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ်များနှင့် "Red Scare" နောက်ခံတွင် တရားစီရင်ရေးကို နိုင်ငံရေးအသွင်ဆောင်ခြင်း။
4. Timothy Evans အမှု (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ၁၉၅၀)
Timothy Evans ကို သူ၏သမီးကို သတ်မှုဖြင့် ကြိုးပေးခဲ့သည်။ သုံးနှစ်အကြာတွင် သူ၏အိမ်နီးချင်း John Christie သည် အမှန်တကယ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သော လူသတ်သမားဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အမှား- ဖိစီးမှုအောက်တွင် ရရှိသော ဝန်ခံချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် အမှန်တကယ် လူသတ်သမားဖြစ်သော အဓိကသက်သေကို ကာကွယ်ခြင်း။
5. George Stinney Jr. (အမေရိကန်၊ ၁၉၄၄)
အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် သူသည် ၂၀ ရာစုအတွင်း အမေရိကန်တွင် ကွပ်မျက်ခံရသည့် အသက်အငယ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားမရှိဘဲ ၂ နာရီကြာ စစ်ဆေးမှုအပြီးတွင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးပြီးနောက် အပြစ်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ အမှား- စနစ်ကျသော လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ စစ်မှန်သော ခုခံကာကွယ်မှုမရှိခြင်းနှင့် မရှိသော ဝန်ခံချက်အပေါ် အခြေခံ၍ အရွယ်မရောက်သေးသူကို ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း။
6. Guildford လေးဦး (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ၁၉၇၄)
လူငယ်လေးဦးကို ရဲများက အတုအယောင် ဝန်ခံချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ IRA တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ထောင်ထဲတွင် ၁၅ နှစ်ကြာ နေခဲ့ရသည်။ အမှား- ၎င်းတို့အား အပြစ်မှလွတ်မြောက်စေမည့် အထောက်အထားများကို ဖုံးကွယ်ခြင်းနှင့် လူထုအမြင်ကို ငြိမ်သက်စေရန် အထောက်အထားများ ဖန်တီးခြင်း။
7. Socrates စီရင်ခန်း (ရှေးဂရိ၊ ဘီစီ ၃၉၉)
အတွေးအခေါ်ပညာရှင်ကို "လူငယ်များကို ဖျက်ဆီးခြင်း" နှင့် ဘာသာမဲ့မှုဖြင့် သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဒီမိုကရေစီ မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုဖြင့် ဖြစ်သည်။ အမှား- အေသင်ဒီမိုကရေစီကို ဝေဖန်သူတစ်ဦးကို ဖယ်ရှားရန် တရားစီရင်ရေးစနစ်ကို အသုံးပြုခြင်း (နိုင်ငံရေး စီရင်ခန်း)။
8. Jean Calas အမှု (ပြင်သစ်၊ ၁၇၆၂)
ပရိုတက်စတင့် ကုန်သည်တစ်ဦးကို ၎င်း၏သား ကက်သလစ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို တားဆီးရန် သတ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ပြီး ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ Voltaire က နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏အပြစ်ကင်းစင်မှုကို သက်သေပြခဲ့သည်။ အမှား- တရားသူကြီးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မှောင်မိုက်စေခဲ့သော ဘာသာရေးအစွန်းရောက်မှု။
9. "Anca အမှု" (ရိုမေးနီးယား၊ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ)
တက္ကစီဒရိုင်ဘာ Gheorghe Samoilescu ကို အခြားသူတစ်ဦး ကျူးလွန်ခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုအတွက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဝန်ခံရန် Miliție (ရဲ) က ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သည်။ အမှန်တကယ် ရာဇဝတ်သားကို နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက် ဖမ်းမိခဲ့သည်။ အမှား- မည်သည့်နည်းနှင့်မဆို အမှုကို "ဖြေရှင်းရန်" နိုင်ငံရေးဖိအားနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနည်းလမ်းအဖြစ် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု။
10. Rubin "Hurricane" Carter (အမေရိကန်၊ ၁၉၆၇)
လက်ဝှေ့သမားသည် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် လိမ်လည်သော သက်သေများ၏ သားကောင်ဖြစ်ကာ သူမကျူးလွန်ခဲ့သော သုံးဆယ့်လူသတ်မှုအတွက် ထောင်ထဲတွင် ၁၉ နှစ်ကြာ နေခဲ့ရသည်။ အမှား- ရှေ့နေများက အပြစ်မှလွတ်မြောက်စေမည့် အချက်အလက်များကို ဖုံးကွယ်ထားခြင်းနှင့် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ပုံဖော်ခြင်း။
11. Iwao Hakamada အမှု (ဂျပန်၊ ၁၉၆၈-၂၀၂၄)
ယခင်လက်ဝှေ့သမားတစ်ဦးသည် လေးဆယ့်လူသတ်မှုအတွက် သေဒဏ်ကျခံရသူများစာရင်းတွင် ၄၆ နှစ်ကြာ (ကမ္ဘာ့စံချိန်) နေခဲ့ရပြီး DNA အထောက်အထားများအပေါ် အခြေခံ၍ ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး အပြစ်မှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ အမှား- ရဲများက အထောက်အထားများ ဖန်တီးခြင်း (သွေးစွန်းနေသော အဝတ်အစားများ) နှင့် တင်းကျပ်သော တရားစီရင်ရေးစနစ်။
12. Derek Bentley (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ၁၉၅၃)
သင်ယူမှုအခက်အခဲရှိသော လူငယ်တစ်ဦးကို သူ၏မိုင်းနားအဖော်က ရဲတစ်ဦးကို သတ်မှုဖြင့် ကြိုးပေးခဲ့သည်။ "Let him have it" ဟူသော စကားစုကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမှား- စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းရည်နိမ့်ကျမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိဘဲ "ပူးတွဲတာဝန်ယူမှု" ဥပဒေကို တင်းကျပ်စွာ အသုံးပြုခြင်း။
13. Galileo Galilei စီရင်ခန်း (အီတလီ၊ ၁၆၃၃)
စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က သိပ္ပံပညာရှင်ကို ကမ္ဘာသည် နေကိုလှည့်ပတ်သည်ဟု ထောက်ခံပြောဆိုခြင်းသည် ဘာသာရေးအယူဝါဒဆန့်ကျင်မှုဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ တစ်သက်တစ်ကျွန်း အိမ်အကျယ်ချုပ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အမှား- ဘာသာရေးအယူဝါဒရှုထောင့်မှ သိပ္ပံနည်းကျ အမှန်တရားကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း။
14. Cameron Todd Willingham (အမေရိကန်၊ ၂၀၀၄)
သူ၏အိမ်ကို မီးရှို့ပြီး ကလေးများကို သတ်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခံရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် "pseudo-science" ဟု သက်သေပြခဲ့သော ကျွမ်းကျင်သူ၏ အစီရင်ခံစာများအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်သည်။ အမှား- မီးလောင်မှုဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတွင် သိပ္ပံနည်းကျ စံနှုန်းများမရှိခြင်း။
15. Nie Shubin အမှု (တရုတ်၊ ၁၉၉၅)
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် အဓမ္မပြုကျင့်မှုနှင့် လူသတ်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခံရသည်။ အမှန်တကယ် ကျူးလွန်သူက ၁၀ နှစ်အကြာတွင် ဝန်ခံခဲ့သော်လည်း တရားစီရင်ရေးက ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်မှ အမှားကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ အမှား- စစ်ဆေးမှု၏ အလွန်အကျွံ မြန်ဆန်မှုနှင့် အာဏာရှင် တရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိခြင်း။
16. Stefan Kiszko (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ၁၉၇၆)
မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦးကို သတ်မှုဖြင့် ၁၆ နှစ်ကြာ ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများက သူသည် ကျူးလွန်သူမဖြစ်နိုင်ကြောင်း (hypogonadism) သက်သေပြခဲ့သည်။ အမှား- ခုခံကာကွယ်မှုနှင့် စွပ်စွဲမှုတို့က ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုရလဒ်များကို တမင်တကာ ဖုံးကွယ်ထားခြင်း။
17. Rosenberg အမှု (အမေရိကန်၊ ၁၉၅၃)
Rosenberg ဇနီးမောင်နှံကို ဆိုဗီယက်ယူနီယံအတွက် သူလျှိုလုပ်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ Julius သည် အပြစ်ရှိနိုင်သော်လည်း သူ၏ဇနီး Ethel ကို ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် ကွပ်မျက်ခြင်းသည် သူမ၏အစ်ကို၏ လိမ်လည်သော သက်သေခံချက်များအပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။ အမှား- သေဒဏ်ကို ညှိနှိုင်းမှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိအားပေးမှုအတွက် အသုံးပြုခြင်း။
18. Birmingham Six အမှု (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ၁၉၇၅)
လူခြောက်ဦးကို အရက်ဆိုင်ဗုံးခွဲမှုများအတွက် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဆပ်ပြာ သို့မဟုတ် ကစားကတ်များတွင်ပင် အပြုသဘောဆောင်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ (Griess) အပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်သည်။ အမှား- အစောပိုင်းနှင့် အတည်မပြုရသေးသော မှုခင်းသိပ္ပံကို မျက်စိစုံမှိတ် ယုံကြည်ခြင်း။
19. Sally Clark (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ၁၉၉၉)
ရှေ့နေတစ်ဦးသည် သူမ၏ကလေးငယ်နှစ်ဦးကို သတ်မှု (ရုတ်တရက်သေဆုံးမှုများ) ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသည်။ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး၏ မှားယွင်းသော ကိန်းဂဏန်းများ ("၇၃ သန်းတွင် ၁ ယောက်") အပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်သည်။ အမှား- "ရှေ့နေ၏အမှား" – တရားရုံးတွင် ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ဖြစ်နိုင်ခြေများကို မှားယွင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်း။
20. Central Park Five (အမေရိကန်၊ ၁၉၉၀)
တရားစီရင်ရေးစနစ်က မိုင်းနား ၅ ဦး၏ မှားယွင်းသော ဝန်ခံချက်များကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး အမှုတွဲရှိ အဓိက ကွဲလွဲမှုများကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည့် ထင်ရှားသော အမှုဖြစ်သည်။ အမှား- ကြီးမားသော မီဒီယာဖိအားကို ကျော်လွန်၍ အမှန်တရားကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် တရားသူကြီးများနှင့် ဂျူရီအဖွဲ့၏ ပျက်ကွက်မှု။