ထိပ်တန်း ၂၀ သံတမန်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အမှားများ
မှားယွင်းသော စကားတစ်ခွန်းတည်း သို့မဟုတ် ညှိနှိုင်းမှု အားနည်းသော စာချုပ်တစ်ခုသည် စစ်ပွဲများကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည် သို့မဟုတ် နိုင်ငံများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ သမိုင်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သော သံတမန်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အမှား ၂၀ ကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
၁။ ဗာဆိုင်းစာချုပ် (၁၉၁၉)
ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ဂျာမနီအပေါ် ချမှတ်ခဲ့သော အရှက်ရဖွယ် အခြေအနေများသည် ဟစ်တလာ၏ တန်ခိုးကြီးထွားလာမှုနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်သို့ တိုက်ရိုက်ဦးတည်စေခဲ့သော မကျေနပ်မှုများကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ အမှား- ရေရှည်တည်ငြိမ်မှုထက် လက်စားချေလိုစိတ်က လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
၂။ "အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး" (ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းရေး) မူဝါဒ - မြူးနစ် ၁၉၃၈
ချမ်ဘာလိန်သည် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မျှော်လင့်၍ ("ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေး") ဆူဒက်တန်ဒေသကို ဟစ်တလာအား ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဟစ်တလာကို ပိုမိုအားပေးခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အမှား- နယ်မြေစွန့်လွှတ်မှုများဖြင့် ရန်လိုသော အာဏာရှင်တစ်ဦးကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း။
၃။ ဇင်မာမန်း ကြေးနန်းစာ (၁၉၁၇)
ဂျာမနီသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ဆန့်ကျင်ရန် မက္ကဆီကိုအား မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုစာကို ဗြိတိသျှတို့က ကြားဖြတ်ဖမ်းယူခဲ့သည်။ အမှား- အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ဂျာမနီနှင့် စစ်ပွဲထဲသို့ ဝင်ရောက်စေခဲ့သော မကျွမ်းကျင်သည့် သံတမန်ရေးရာ လှုပ်ရှားမှု။
၄။ မိုလိုတော့ဗ်-ရစ်ဘန်ထရော့ပ် သဘောတူစာချုပ် (၁၉၃၉)
စတာလင်သည် ဟစ်တလာနှင့် ကျူးကျော်မှုမပြုရေး သဘောတူစာချုပ်က သူ့ကို အချိန်ရစေလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ တကယ်တမ်းတွင် ၎င်းသည် ဂျာမနီအား အစောပိုင်း အရှေ့ဘက်စစ်မျက်နှာကို စိုးရိမ်စရာမလိုဘဲ တိုက်ခိုက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အမှား- အတွေးအခေါ်အရ ရန်သူတစ်ဦး၏ စကားကို ယုံကြည်ခြင်း။
၅။ အလက်စကာကို ရောင်းချခြင်း (၁၈၆၇)
ရုရှားသည် အလက်စကာကို အသုံးမဝင်သော မြေဟု ယူဆကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ဒေါ်လာ ၇.၂ သန်းဖြင့် ရောင်းချခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရွှေနှင့် ရေနံများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အမှား- နယ်မြေတစ်ခု၏ မဟာဗျူဟာမြောက်နှင့် သယံဇာတ အလားအလာကို လျှော့တွက်ခြင်း။
၆။ ဘရက်ဇစ် ဆုံးဖြတ်ချက် (၂၀၁၆)
နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ဆန္ဒခံယူပွဲကို စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရှင်းလင်းသော ထွက်ခွာရေး အစီအစဉ် မရှိခြင်းတို့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အမှား- ရလဒ်ကို ကြိုတင်မခန့်မှန်းဘဲ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး အကျိုးအမြတ်များအတွက် အဓိက ဆန္ဒခံယူပွဲကို ခေါ်ယူခြင်း။
၇။ စကော့တလန်ဘုရင်မ မေရီနှင့် ပထမ အဲလိဇဘက်ဘုရင်မအား ဆန့်ကျင်သော ပူးပေါင်းကြံစည်မှုများ
မေရီသည် အဲလိဇဘက်ဘုရင်မကို လုပ်ကြံရန် ထောက်ခံသော ကုဒ်ဝှက်စာများကို ရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ကြားဖြတ်ဖမ်းယူခဲ့သည်။ အမှား- စစ်ဆင်ရေး လုံခြုံရေး အားနည်းသော အင်အားကြီး ဘုရင်မတစ်ပါးကို ဆန့်ကျင်၍ ပူးပေါင်းကြံစည်ခြင်း။
၈။ ဂျပန်၏ လက်နက်ချရန် ငြင်းဆန်ခြင်း (ပို့စ်ဒမ်၊ ၁၉၄၅)
ဂျပန်တို့၏ တုံ့ပြန်မှု ("mokusatsu" - လျစ်လျူရှုခြင်း\/တိတ်ဆိတ်စွာ ဆက်ဆံခြင်း) ၏ မရေရာသော ဘာသာပြန်ဆိုချက်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အဆုံးစွန်သော သတိပေးချက်ကို ပယ်ချခြင်းအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ အမှား- အကျပ်အတည်း သံတမန်ရေးတွင် ဘာသာစကား မရေရာမှုသည် အဏုမြူဗုံးကြဲရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။
၉။ ကျူးဘား ဒုံးကျည် အကျပ်အတည်း (ခရူးရှော့ဗ်၊ ၁၉၆၂)
ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် ကျူးဘားတွင် ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ခြင်းအပေါ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တုံ့ပြန်မှုကို လျှော့တွက်ခဲ့သည်။ အမှား- ကမ္ဘာကြီးကို နျူကလီးယားစစ်ပွဲ အစွန်းသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သော မဟာအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို ၎င်း၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု နယ်ပယ်အတွင်း စိန်ခေါ်ခြင်း။
၁၀။ အာခ်ဒျူး ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန် လုပ်ကြံခံရခြင်း (၁၉၁၄)
အာခ်ဒျူး၏ ယာဉ်မောင်းသည် လမ်းမှားသွားပြီး လုပ်ကြံသူ ဂါဗရီလို ပရင်စစ်ရှေ့တွင် ကားကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ အမှား- ပထမကမ္ဘာစစ်ကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့သော လုံခြုံရေး ပေါ့လျော့မှုနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အမှားများ။
၁၁။ ဗီယက်နမ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပါဝင်ပတ်သက်မှု
"ဒိုမီနို" သီအိုရီသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို သမားရိုးကျ အနိုင်ရရန် မဖြစ်နိုင်သော ပြောက်ကျားစစ်ပွဲထဲသို့ ဆွဲသွင်းခဲ့သည်။ အမှား- ရန်သူ၏ အမျိုးသားရေး လှုံ့ဆော်မှုကို နားမလည်ခြင်းနှင့် လူကြိုက်မများသော အစိုးရကို ထောက်ခံခြင်း။
၁၂။ "ကျွန်တော့်နှုတ်ခမ်းကို ဖတ်ပါ- အခွန်အသစ်များ မရှိ" (ဂျော့ချ် အိပ်ချ်. ဒဗလျူ. ဘုရှ်)
နောက်ပိုင်းတွင် ချိုးဖောက်ခဲ့သော ကတိသည် ရွေးကောက်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ခြင်းကို အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ အမှား- စီးပွားရေး မရေရာသော အခြေအနေတွင် အကြွင်းမဲ့ ကတိများ ပေးခြင်း။
၁၃။ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ကို ပိုင်းခြားခြင်း (၁၉၄၇)
နယ်မြေကို တစ်ခါမျှ မရောက်ဖူးသော ဗြိတိသျှ ရှေ့နေတစ်ဦး (ဆိုင်းရယ်လ် ရတ်ကလစ်ဖ်) က နယ်နိမိတ်များကို အလျင်စလို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အမှား- လူမျိုးစုနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိဘဲ နယ်နိမိတ်များကို စိတ်ထင်သလို သတ်မှတ်ခြင်း။
၁၄။ နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ ကျရှုံးမှု
အာဏာတည်စေရန် အင်အားမရှိခြင်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မပါဝင်ခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ၏ ကျူးကျော်မှုများရှေ့တွင် အဖွဲ့အစည်းသည် အင်အားမဲ့ခဲ့သည်။ အမှား- စစ်မှန်သော အာဏာယန္တရားများမရှိဘဲ စိတ်ကူးယဉ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဖန်တီးခြင်း။
၁၅။ "မကောင်းဆိုးဝါး ဝင်ရိုး" မိန့်ခွန်း (ဂျော့ချ် ဒဗလျူ. ဘုရှ်၊ ၂၀၀၂)
အီရတ်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့နှင့်အတူ အီရန်ကို ထည့်သွင်းခြင်းသည် အီရန် ကွန်ဆာဗေးတစ်များ၏ ရပ်တည်ချက်ကို ခိုင်မာစေပြီး နျူကလီးယား အစီအစဉ်ကို အရှိန်မြှင့်တင်စေခဲ့သည်။ အမှား- ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဆွေးနွေးဖက်များကို အထီးကျန်စေခဲ့သော ရန်လိုသည့် စကားလုံးများ။
၁၆။ ပြင်သစ်က ဟိုချီမင်းကို ငြင်းပယ်ခြင်း (၁၉၁၉ နှင့် ၁၉၄၆)
ဟိုချီမင်းသည် အစပိုင်းတွင် လွတ်လပ်ရေးအတွက် အနောက်တိုင်း၏ ထောက်ခံမှုကို တောင်းခံခဲ့သော်လည်း လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရပြီး သူ့ကို ကွန်မြူနစ်ဝါဒဘက်သို့ တွန်းပို့ခဲ့သည်။ အမှား- ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒများကို လျစ်လျူရှုခြင်းဖြင့် အမျိုးသားရေးသမားတစ်ဦးကို ကွန်မြူနစ်ရန်သူအဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။
၁၇။ ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံ (နစ်ဆင်)
ဖောက်ထွင်းမှုကို ဖုံးကွယ်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကိုယ်တိုင်ထက် ပိုမိုဆိုးရွားခဲ့သည်။ အမှား- နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုနှင့် သမ္မတသည် ဥပဒေအထက်တွင် ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း။
၁၈။ ဟီလာရီ ကလင်တန်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အီးမေးလ် ဆာဗာ
အဆင်ပြေစေရန် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကို ထိခိုက်စေခဲ့သော အဓိက အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အမှား- လုံခြုံရေး စည်းမျဉ်းများကို လျစ်လျူရှုခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုကို လျှော့တွက်ခြင်း။
၁၉။ ဆယ့်ခြောက်ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ငြင်းဆန်ခြင်း (၁၇၈၉)
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ဘုရင်စနစ်ကို လက်ခံရန် တွန့်ဆုတ်မှုသည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကို အစွန်းရောက်စေခဲ့ပြီး သူ့ကို ကွပ်မျက်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ အမှား- ရှောင်လွှဲမရနိုင်သော လူမှုရေးပြောင်းလဲမှုများရှေ့တွင် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် မရှိခြင်း။
၂၀။ မင်းသား အန်ဒရူး၏ အင်တာဗျူး (၂၀၁၉)
အက်ပ်စတိုင်း အရှုပ်တော်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ သူ၏ ပုံရိပ်ကို သန့်စင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် ဆိုးရွားစွာ ကျရှုံးခဲ့သည်။ အမှား- မာနကြီးမှုနှင့် စာနာမှု ကင်းမဲ့မှုတို့ကြောင့် လူထုဘဝမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။