Top 20 Awọn Aṣiṣe Idajọ ninu Ọrọ-aje lati Itan-aye
Itan-akọọlẹ ọrọ-aje agbaye ni a samisi nipasẹ awọn akoko nigbati awọn ipinnu ti o dabi ẹni pe o ni oye ni akoko yẹn ti fihan pe o jẹ ajalu. Eyi ni itupalẹ ti awọn aṣiṣe idajọ ọrọ-aje 20 ti o tobi julọ, lati awọn ifunpa ifura si awọn eto imulo ijọba ti ko tọ.
1. Ifẹ Lile fun Tulip (Netherlands, 1637)
Ifunpa ifura nla akọkọ ninu itan. Awọn oludokoowo pari ni sisanwo iye owo ile kan fun boolubu tulip kan ṣoṣo. Aṣiṣe idajọ ni idamu aito pẹlu iye inu, ti o yori si iparun ti o pa ẹgbẹẹgbẹrun awọn idile run.
2. Eto Mississippi (Faranse, 1720)
John Law parowa Faranse lati tẹ owo iwe ti o ni atilẹyin nipasẹ ọrọ (ti ko si ni akoko yẹn) lati Louisiana. Aṣiṣe naa ni fifẹ owo laisi awọn ohun-ini gidi, eyiti o yori si afikun owo nla ati iparun ipinlẹ.
3. Ifunpa "South Sea" (Great Britain, 1720)
Ile-iṣẹ South Sea gba gbese gbogbo eniyan ti England ni paṣipaarọ fun ipolowo iṣowo pẹlu South America. Botilẹjẹpe ile-iṣẹ naa ko ni iṣẹ ṣiṣe ti o ni ere gidi, awọn ipin rẹ gbamu. Aṣiṣe: ifura ti o da lori awọn asopọ oloselu, kii ṣe lori awọn ere iṣowo.
4. Mimú Standard Gold duro lakoko Ibanujẹ Nla (1929)
Dipo ki wọn fi owo sinu eto, awọn banki aringbungbun ti pa tẹẹrẹ lati daabobo iyipada si goolu. Iwa lile owo yii yi idinku deede pada si idaamu agbaye ti ọdun mẹwa.
5. Ofin Owo-ori Smoot-Hawley (USA, 1930)
Lati daabobo awọn agbẹ Amẹrika, USA gbe awọn owo-ori si awọn ipele giga. Abajade jẹ ogun iṣowo agbaye ti o dinku iṣowo kariaye nipasẹ 66%. Aṣiṣe: aabo ti o ni agbara ninu eto-ọrọ agbaye ti o ni asopọ.
6. Afikun Owo Nla ni Orilẹ-ede Weimar (Jẹmánì, 1923)
Ijọba pinnu lati tẹ owo lati sanwo fun awọn atunṣe ogun ati awọn owo-ọya awọn oṣiṣẹ ti n kọlu. Aṣiṣe idajọ: igbagbọ pe o le yanju awọn gbese gidi nipasẹ idinku iye owo, ti o pa awọn ifowopamọ kilasi aarin run patapata.
7. Igbesẹ Nla Siwaju (China, 1958-1962)
Mao Zedong fi ipa mu ikojọpọ ati ile-iṣẹ igberiko ni alẹ kan. Aibikita awọn ofin ọrọ-aje ipilẹ ati awọn iwuri kọọkan yori si ebi nla julọ ninu itan. Aṣiṣe: eto aarin ti o jẹ ala-ilẹ vs. otitọ ogbin.
8. Idaamu Epo ti 1973
OPEC lo igbẹkẹle pipe ti Iwọ-oorun lori epo olowo poku lati Aarin Ila-oorun bi ohun ija oloselu. Aṣiṣe: aini iyatọ agbara ati aibikita awọn ewu geopolitical ninu awọn ẹwọn ipese.
9. Ọjọru Dudu (Great Britain, 1992)
Ijọba Ilu Gẹẹsi gbiyanju lati ṣetọju iye owo poun ni ọna paṣipaarọ ti o wa titi si ami German. George Soros tẹtẹ lodi si poun, ati pe ijọba padanu awọn ọkẹ bilionu ni igbiyanju lati lu ọja naa. Aṣiṣe: didaabobo oṣuwọn paṣipaarọ ti ko ni otitọ.
10. Ifunpa Dot-com (Agbaye, 2000)
Awọn oludokoowo n fi awọn ọkẹ bilionu sinu awọn ile-iṣẹ intanẹẹti ti ko ni eto ere, ti o da lori nọmba awọn alejo ("eyeballs") nikan. Aṣiṣe: kiko awọn metiriki owo ibile silẹ ni ojurere ti "ọrọ-aje tuntun".
11. Idaamu Awọn Kirẹditi Subprime (USA, 2008)
Awọn banki fun awọn awin ile si awọn eniyan ti ko ni agbara lati sanwo, ti wọn si fi awọn gbese wọnyi sinu awọn ọja owo ti o nipọn ti a fi aami si bi "ailewu". Aṣiṣe: aibikita ewu eto ati igbẹkẹle afọju ninu awọn awoṣe ewu mathematiki.
12. "Ọdun mẹwa ti o sọnu" ti Japan (awọn ọdun '90)
Lẹhin ti ifunpa ohun-ini gidi gbamu, awọn alaṣẹ Japanese ṣiyemeji lati nu eto banki kuro ninu "awọn awin ti ko dara". Aṣiṣe: mimú awọn ile-iṣẹ "zombie" duro, eyiti o yori si idaduro ọrọ-aje fun ọdun 30.
13. Egún Awọn Oro (Venezuela, lọwọlọwọ)
Venezuela, ti o ni awọn ipamọ epo ti o tobi julọ ni agbaye, kuna lati ṣe iyatọ eto-ọrọ aje rẹ. Igbẹkẹle pipe lori idiyele epo ati awọn eto imulo awujọ ti o kuna yori si iparun. Aṣiṣe: aibikita awọn ipilẹ macroeconomics ipilẹ.
14. Titunṣe Awọn Iye Owo (USSR, 1922-1991)
Eto Soviet ṣeto awọn idiyele ni iṣakoso, ti o foju pa ibeere ati ipese. Abajade jẹ aito onibaje ati ipin ti ko munadoko ti awọn orisun. Aṣiṣe: igbiyanju lati tẹ awọn ilana ọja adayeba mọlẹ.
15. Isọdi-ara-ẹni nipasẹ "Awọn Iwe-ẹri" (Russia, awọn ọdun '90)
Igbiyanju lati yara yi Russia pada si eto-ọrọ ọja gba awọn oligarchs laaye lati gba awọn ohun-ini ipinlẹ fun ohunkohun. Aṣiṣe: aini ilana ofin to lagbara ṣaaju isọdi-ara-ẹni nla.
16. Gbigba Euro laisi iṣọkan owo-ori (Greece, idaamu 2009)
Greece wọ agbegbe Euro laisi nini eto-ọrọ ti o ni idije, ti o ni anfani lati awọn awin olowo poku ti ko le san pada. Aṣiṣe: isọpọ owo laisi isọpọ owo-ori ati eto-ọrọ gidi.
17. Ilana "Ọmọ Kan" (China, 1979-2015)
Botilẹjẹpe o fa fifalẹ idagbasoke olugbe, o ṣẹda ajalu ipin-ọrọ igba pipẹ (awọn olugbe ti o ti di arugbo, aini agbara iṣẹ). Aṣiṣe: idasi lile ni ipin-ọrọ laisi asọtẹlẹ awọn abajade ọrọ-aje igba pipẹ.
18. Tita Gold Great Britain (Gordon Brown, 1999-2002)
Great Britain ta diẹ sii ju idaji awọn ipamọ goolu rẹ ni idiyele ti o kere julọ ninu itan. Gold lẹhinna pọ si ni igba 5. Aṣiṣe: akoko ajalu ati ifihan awọn ipinnu si ọja.
19. Idanwo ọrọ-aje ni Zimbabwe (awọn ọdun 2000)
Gbigba awọn oko ti o ni ere ti awọn alawo funfun ni ipa mu iparun ogbin ati afikun owo nla ti awọn ọkẹ bilionu ni ogorun. Aṣiṣe: iparun ipilẹ iṣelọpọ orilẹ-ede fun awọn idi oloselu.
20. Idaamu Tulip Crypto? (Lọwọlọwọ - Ariyanjiyan)
Ọpọlọpọ awọn onimọ-ọrọ-aje ṣe afiwe iyipada ti awọn owo-iworo crypto ati awọn NFT pẹlu ifẹ lile fun tulip. O ku lati rii boya eyi jẹ iyipada tabi aṣiṣe idajọ iye itan. Aṣiṣe ti o ṣeeṣe: ifura mimọ lori awọn ohun-ini oni-nọmba laisi ilana.