Top 20 awọn aṣiṣe ati awọn ija ninu itan awọn ẹsin nla agbaye
Itan awọn ẹsin ni a samisi pẹlu awọn akoko ti ọlá ẹmi nla, ṣugbọn pẹlu awọn aṣiṣe idajọ, awọn itumọ lile tabi awọn ipinnu iṣelu ti o farapamọ nipasẹ igbagbọ ti o yori si ijiya nla. Eyi ni itupalẹ ti awọn aṣiṣe nla 20 ti o waye ninu itan awọn ẹsin nla agbaye.
1. Awọn Ogun Mimọ (1095–1291)
Ti a ṣe ifilọlẹ ni akọkọ lati gba Awọn Ibi Mimọ pada, awọn ogun mimọ nigbagbogbo yipada si awọn ipolongo jija ati ipaniyan, pẹlu lodi si awọn Kristiani miiran (wo Isubu Constantinople ni 1204). Aṣiṣe: lilo igbagbọ bi ikewo fun imugboroosi agbegbe ati jija.
2. Inquisition ti Ilu Sipeeni (1478–1834)
Ti a fi idi rẹ mulẹ lati ṣetọju orthodoxy Katoliki, o lo ijiya ati ipaniyan gbangba (auto-da-fé) lodi si awọn Ju, Musulumi ati "awọn keferi". Aṣiṣe: igbiyanju lati fi igbagbọ lelẹ nipasẹ ẹru ati imukuro iyatọ ẹsin.
3. Titaja Awọn Idariji (Ọrundun Kẹrindilogun)
Ile-ijọsin Katoliki gba awọn onigbagbọ laaye lati "ra" idariji ẹṣẹ lati ṣe inawo ikole Basilica St. Peter. Ibajẹ yii yori si pipin Kristiẹniti nipasẹ Atunṣe Alatẹnumọ. Aṣiṣe: iṣowo ti ẹda atọrunwa ati ibajẹ igbekalẹ.
4. Idajọ Galileo Galilei (1633)
Idalẹbi Galileo fun atilẹyin heliocentrism jẹ akoko aami ti kiko imọ-jinlẹ nipasẹ ẹsin. Aṣiṣe: dogmatism lile ti o kọ otitọ ti o le fihan ti agbaye.
5. Pipin Nla (1054)
Ipinya ti o daju laarin Ile-ijọsin Katoliki ati Ile-ijọsin Orthodox nitori aṣẹ Pope ati awọn nuances ti ẹkọ nipa ẹsin. Aṣiṣe: fifi igberaga ipo-ipele siwaju ju isokan ẹmi lọ.
6. Pipin laarin Sunni ati Shia (632–loni)
Ti o bẹrẹ bi ariyanjiyan iṣelu nipa aṣeyọri Anabi Muhammad, ipin yii ti fa awọn ọgọrun ọdun ti ogun abele ni agbaye Islam. Aṣiṣe: iyipada aṣeyọri iṣelu si idena ẹkọ nipa ẹsin ti ko le bori.
7. Iṣe Sati (India, titi di ọrundun kọkandinlogun)
Aṣa Hindu nibiti awọn opó ti n sun ara wọn lori ibi-ina isinku awọn ọkọ wọn. Aṣiṣe: mimọ ti iṣe aiṣe-eniyan ti o da lori itumọ ti o pọju ti ojuse igbeyawo.
8. Awọn Idajọ Awọn Ajẹ Salem (1692)
Ibugbamu ti hysteria ẹsin nibiti awọn itumọ ti o pọju ti Bibeli ti yori si ipaniyan awọn eniyan alaiṣẹ. Aṣiṣe: didapo paranoia awujọ pẹlu idajọ atọrunwa.
9. Iṣọtẹ Taiping (China, 1850–1864)
Hong Xiuquan, ti o sọ pe oun ni arakunrin Jesu, ṣe amọna iṣipopada pseudo-Kristiani kan ti o yori si iku ti o ju 20 milionu eniyan lọ. Aṣiṣe: mesianism ti o pọju ti a lo lati da iduroṣinṣin gbogbo ọlaju duro.
10. Ipaniyan ti Alẹ St. Bartholomew (1572)
Ipaniyan pupọ ti awọn Huguenots (awọn Alatẹnumọ) nipasẹ awọn Katoliki ni Faranse. Aṣiṣe: igbagbọ pe imukuro ti ara ti awọn ti o ni awọn igbagbọ ẹsin miiran jẹ iṣe iwa-bi-Ọlọrun.
11. Ipaparun Awọn Ere Buddha ti Bamiyan (2001)
Ipaparun nipasẹ Taliban ti awọn arabara ọdun 1,500, ni orukọ iconoclasm Islam. Aṣiṣe: aini ọwọ fun ohun-ini aṣa ati ẹsin gbogbo agbaye.
12. Eto Caste ati "Awọn ti ko le fọwọkan"
Itumọ lile ti diẹ ninu awọn ọrọ Hindu ti o yori si iyasọtọ ti awọn miliọnu eniyan fun ẹgbẹẹgbẹrun ọdun. Aṣiṣe: lilo ẹsin lati ṣe idalare ipin awujọ ti ko tọ ati aini awọn ẹtọ.
13. Inunibini si awọn Cathars (Ogun Mimọ Albigensian)
Ipaparun gbogbo agbegbe Kristiani kan ni gusu Faranse fun awọn iran meji. Aṣiṣe: aifọwọgbalẹ iwa-ipa si iyatọ itumọ laarin ẹsin kanna.
14. Ọran Dreyfus ati Anti-Semitismu Ẹsin
Awọn ọgọrun ọdun ti anti-Semitism ti o ni agbara nipasẹ ẹsun ti deicide ("awọn apaniyan Kristi") pari pẹlu awọn pogrom ati Holocaust. Aṣiṣe: didi gbogbo eniyan di ẹmi èṣu lori awọn ipilẹ ẹkọ nipa ẹsin.
15. Ipaniyan Jonestown (1978)
Igbẹmi ara ẹni pupọ ti o ju 900 awọn ọmọ ẹgbẹ ti ẹsin "Tẹmpili Awọn Eniyan". Aṣiṣe: titẹle afọju ti awọn olori ti o ni ẹmi ti o nfi ifiranṣẹ ẹsin han fun iṣakoso pipe.
16. Jihad iwa-ipa ode oni
Itumọ imọran Jihad ni iyasọtọ bi ogun mimọ lodi si awọn alaigbagbọ nipasẹ awọn ẹgbẹ apanilaya. Aṣiṣe: yiyipada imọran ẹmi ti ija inu lati ṣe idalare ipanilaya.
17. Awọn Iṣẹ Apinfunni ni Agbaye Tuntun
Iyipada agbara ti awọn olugbe abinibi ti Amẹrika ati iparun awọn aṣa agbegbe. Aṣiṣe: igbagbọ pe igbala ẹmi ṣe idalare iparun idanimọ aṣa.
18. Idakẹjẹ Ile-ijọsin ni oju Holocaust (Ariyanjiyan)
Atako ti a ṣe si Vatican fun aini idalẹbi ti o lagbara ati gbangba ti Nazism ni awọn ipele ibẹrẹ. Aṣiṣe: iṣọra ijọba ilu ti o pọju ni oju ibi pipe.
19. Awọn itanjẹ ilokulo ibalopo alufaa
Iboju-boju eto ti awọn ilokulo ti awọn alufaa ṣe lati da aworan ile-iṣẹ naa duro. Aṣiṣe: dida ile-iṣẹ naa duro ni iparun awọn olufaragba ati iduroṣinṣin iwa.
20. Awọn ija ẹsin ni India (Ayodhya)
Awọn iwa-ipa laarin awọn Hindu ati Musulumi ti o ni ibatan si ibi ibimọ oriṣa Rama. Aṣiṣe: iṣelu ti awọn ibi mimọ ati igbiyanju si ikorira laarin agbegbe.